Sunday, 21 January 00:00

تاریخ آخرین بروز رسانی

کلیه حقوق این سایت مربوط به گروه داروسازی سنتی دانشگاه علوم پزشکی شیراز می باشد

 

 

مدیر سایت: دکتر مریم مصفا جهرمی

 

 

Copy right 2010 by tip.sums.ac.ir All right reserved

 

 

Design by:E.Sahebi

Sunday, 21 January 1900 00:00

 

 

 نانخواه )زنیان(

 

Carum copticum(Asteraceae)

به فتح نون و الف و نون و فتح خاي معجمه و واو و الف و ها که لغت فارسي است به معني طالب نان و نيز به فارسي زنيان و به عربي كمون ملوكي نامند.

ماهيت: میوه یا دانه ای است شبيه به انيسون و از آن کوچک تر، گرد و از دو طرف فشرده شده و حاوی دو بخش است که در قسمت وسط کمی از یکدیگر فاصله گرفته اند. این میوه ها به رنگ خاکستری متمایل به قهوه ای بوده و بر روی هر بخش آن پنج خط برجسته موازی زرد رنگ مشاهده می شود. بوی آن قوی و معطر و طعم آن تند می باشد.

زنیان با نام علمی Carum copticum از خانواده چتریان می باشد. گیاهی است علفی که ساقه هایی بسیار منشعب و برگ هایی با بریدگی فراوان و میوه های کوچک و نسبتاً گرد دارد.

طبيعت: زنیان دارای طبیعتی گرم و خشک در درجه سوم می باشد.

خواص و استفاده های زنیان: دارای قوت تحلیل برندگی بادها و قابض می باشد. خوردن زنیان جهت فالج و رعشه و سستی مؤثر بوده و ریختن آب پخته شده آن در گوش جهت برطرف گردن سنگینی شنوایی مفید گزارش شده است. جهت درد سينه و دفع رطوبات و پاک کردن چرك و لزوجات آن و باز کردن انسدادها و تليين بطن و تحلیل باد و صلابت كبد و طحال و رفع دل پیچه مؤثر دانسته شده است. این دارو از نظر طب سنتی جهت سکسکه و قي و دل بهم خوردگی و آروغ ترش و بدبو و نفخ و انباشتگی و عدم هضم غذا و و دفع فساد اشتها و سردی معده و كبد و احشا و سختی و دشواری ادرار و دفع سنگ کلیه مناسب می باشد. دارویی مبهي (افزایش دهنده تمایلات جنسی) و مسخن (گرم کننده) احشا و كبد و کلیه و مثانه و مسكن دل پیچه و مقوي معده و كبد افراد سرد مزاج بوده و ریزاننده ادرار و خون قاعدگی است و بر ترشح شير و عرق اثرات تحریک کنندگی دارد.

چنانچه ناشتا خورده شود یا در نان روزانه داخل شود برای استسقا (آماس و ورم بدن) مفید می باشد. هم چنین مصرف آن با عسل جهت احتباس ادرار افراد سرد مزاج و دفع کرم دستگاه گوارش مناسب بوده و با سكنجبين جهت افراد گرم مزاج و بیماری های رحم و کسی که تمایلی به خوردن غذا ندارد مفید دانسته شده است. اگر تخم زنیان ناشتا خورده شود برای دفع سنگ کلیه و مثانه بسیار سودمند گزارش شده است.

ذکر شده که اگر سه مثقال آن در شیر جوشانده شود به طوری که حجم شیر به نصف برسد و با قند سفید و گوشت گوسفند خورده شود به شدت چاق کننده است. از دیگر خواص زنیان آن است که در اثر خوردن مداوم یا مصرف موضعی رنگ پوست به زردی متمایل خواهد شد. اگر با عسل بر روی اعضای دردمند به صورت موضعی گذاشته شود درد آنها را تسکین می دهد. هم چنین جهت رفع آثار خون مردگی و جوش های چرکی مناسب گزارش شده است.

عوارض زنیان در طب سنتی: مصرف این دارو می تواند باعث سردرد شده و مداومت مصرف آن باعث زردی پوست و تاری دید خواهد شد. برای کاهش این آثار در طب سنتی مصرف همزمان گشنیز یا باقلای مصری را مناسب دانسته اند. 

مقدار مصرف دارو را در طب سنتی تا سه درهم تا حدود 12 گرم ذکر کرده اند.

باید دانست که از این دارو عرق و روغن آن نیز مصارف درمانی دارد. عرق زنیان را جهت درمان رعشه و بیماری های دستگاه اعصاب، تنگی نفس، سردی معده، ضعف اشتها و درمان آماس مناسب دانسته اند. هم چنین مصرف همزمان عرق دارچین، گاوزبان و زنیان بسیار نشاط آور و مفرح توصیف شده است. روغن زنیان نیز برای دردهای مزمن و ورم سرد دست و پا داروی مناسبی گزارش شده است. 

این دارو هم اکنون در بازار دارویی به عنوان عطر و طعم دهنده و ضد نفخ مصرف سنتی دارد. در منابع گیاه درمانی مدرن این دارو را به عنوان ضد نفخ، ضد اسپاسم، ضد اسهال، دافع سرفه، ضد التهاب و تحریک کننده ذکر نموده اند. هم چنین در مطالعات بالینی اثرات ضد فشار خون، ضد درد، گشاد کنندگی برونش، آنتی اکسیدان و محافظت کنندگی کبد این دارو مورد ارزیابی قرار گرفته که نتایج رضایت بخشی را به دست داده است.   

                                                                                          گرد آورنده: دکتر محمد مهدی زرشناس