Sunday, 21 January 00:00

تاریخ آخرین بروز رسانی

کلیه حقوق این سایت مربوط به گروه داروسازی سنتی دانشگاه علوم پزشکی شیراز می باشد

 

 

مدیر سایت: دکتر مریم مصفا جهرمی

 

 

Copy right 2010 by tip.sums.ac.ir All right reserved

 

 

Design by:E.Sahebi

Sunday, 21 January 1900 00:00

شیرخشت

به فارسي شيرخشك نامند.

ماهیت: گفته اند طل يعني شبنمي است كه در خراسان و هرات و فرنگ بر درختي كه آن را به زبان دهات نواحی خراسان كشيرو و یا كبيرو نامند مي نشيند. اما تحقيق آنست كه آن از قبيل صمغ است كه از گره هاي آن درخت برمي آيد و منعقد مي گردد و شبنم نيست و اسم آن نيز دلالت بر آن مي كند. و نيز آن را به فارسي شيرخشك مي نامند يعني شیر منجمد و مجفف پس لبن كه به فارسي شير نامند غير طل یا شبنم است و بهترين آن حبهاي بزرگ سفيد شيرين خالص آنست كه چون در دهان گذارند زود گداخته گردد و كام و زبان را بسيار شيرين و سرد گرداند و با جلا و تقطيع باشد و شيريني طعم آن شيريني خاصی است. در واقع شیرخشت از فعالیت نوعی حشره روی گیاه مربوطه ایجاد می گردد.

شیرخشت با نام علمی Cotoneaster  جنسی از گیاهان چوبدار از خانواده گل سرخ می باشد. شیرخشت گیاهی است پایا به ارتفاع ۳ تا ۸ متر. پوست آن خاکستری مایل به سیاه و گل صورتی در حاشیه سرخ رنگ دارد. میوه آن مدور و گویچه‌ای شکل است.

طبيعت: در آخر اول گرم و در خشکی و تری معتدل

خواص و موارد استفاده شیرخشت: جالي است و دارای قدرت جلادهندگی می باشد. ملين طبع و مسهل صفرا و اخلاط سوخته و مركب و رقيق بوده و مقوي جگر و معده و احشا است. همچنین ذکر شده که مسكن حرارت و سوزش معده و قلب و جگر و ورم آن بوده و جهت سرفه و خشونت سينه و حلق و برخی از انواع تب مفید است. بر اساس نظر حکمای طب سنتی شیرخشت خواص مسهلی مناسبی دارد و اسهال ایجاد شده در اثر مصرف آن به رفق و بدون اذيت و اضطراب است به طوری که برای اطفال، پيران و ضعفا مفید و مناسب می باشد. این دارو برای ایجاد اثر مسهلی اگر با گلاب همراه باشد بهتر عمل می کند و البته با ماء الشعیر بهترین مسهل برای افراد  تب های حار حاد و گرم مزاجان دانسته شده است. همچنین اعلام شده که اگر چند قطره روغن بادام با آن همراه گردد و گرم نوشیده شود اثر قابل توجهی دارد. در طب سنتی گفته شده که شکل دارویی موضعی شیرخشت (ضماد آن) ملين و جالي پوست است و با شیر جهت طراوت گونه مؤثر است.

عوارض شیرخشت در طب سنتی: این دارو می تواند باعث نفخ و پیچش شکم شود و هم چنین به سبب جلایی که دارد باعث زود انزالی می شود. برای گذر از این عوارض جانبی بهتر است دارو همراه با روغن بادام و یا رازیانه مصرف گردد. شيخ الرييس در بعضي مقالات قانون گفته كه شيرخشت با وجود آنكه مسهل اخلاط رقيق است مضر صاحبان قولنج می باشد.

مقدار مصرف دارو را در طب سنتی تا حدود 100 گرم در روز اعلام کرده اند.

جایگزین شیرخشت:  به وزن آن ترنجبین

این دارو هم اکنون جهت درمان یبوست و برطرف کردن زردی نوزادی کاربرد دارد.

 گردآورنده: دکتر محمدمهدی زرشناس